PR bu

Halkla İlişkiler Tanımı Vedea’da ki eğitimimin ilk günü “Halkla ilişkiler nedir?” sorusu ile başladı. Neydi “Halkla İlişkiler” parça parça bir sürü kelimeler uçuşmaya başladı beynimde. Kurum, halk, hedef kitle, sosyal paydaşlar, algı, ikna, yönetim vs vs…

4 yıl boyunca eğitimini almış olmak yetmemişti net bir tanım yapmaya. Sil baştan başlayıp bu güne kadar kimler ne tanımlar yapmış bir göz atmak daha yararlı olacak diye düşündüm. Araştırdıkça gördüm ki neredeyse herkesin bir tanımı var ve tanım yapma konusunda herkesin kafası oldukça karışık.

Ortalıkta dolaşan 472 tanımdan söz edilmekte. Kitaplıktaki kitaplardı, internet siteleriydi, google kitaplarıydı, kütüphanelerdi derken yüzden fazla tanıma ulaştım.

Ulaştığım bu tanımlardan bazılarını sizlerle paylaşmak istiyorum. Ama önce herkesin tartışmasız kabul edebileceği basit ama eksiksiz bir tanıma ulaşmaya çalışalım.

“Halkla ilişkiler; Bir kişi, kurum ve ya markanın paydaşları nezdinde algısını yönetme işidir.”

Daha önce yapılmış tanımları inceleyelim,

Türkiye’den Halkla İlişkiler Tanımları

Türkiye de ilk halkla ilişkiler dersini veren, ilk halkla ilişkiler şirketini kuran ve halkla ilişkiler adına daha pek çok yeniliğe imza atan Prof. Dr. Alaeddin Asna,“belli bir davranışı benimsetmek ya da belli yönde hareket oluşturmak için halkı inandırma (ikna etme) sanatı” olarak tanımlamaktadır halkla ilişkileri. Bu tanıma ilaveten “belirtilmiş hedef kitleleri etkilemek amacıyla hazırlanmış, planlı, inandırıcı bir iletişim çabasıdır.” “Halkla İlişkiler, özel ya da tüzel kişilerin belirtilmiş kitlelerle dürüst ve sağlam bağlar kurup geliştirerek tutumuna yön vermesi, böylece karşılıklı yarar sağlayan ilişkiler sürdürme yolundaki planlı çabaları kapsayan bir yöneticilik sanatıdır”. (Prof. Dr. Alaeddin Asna,2006)

Halkla ilişkiler adına ilklere imza atan bir diğer duayen Betül Mardin’e göre “kamuya ya da özel teşebbüse ait kuruluşların olumlu bir imaja sahip olmaları için gerekli tanıtım politikasının saptanması, kuruluşların bu doğrultuda yönlendirilmesi, insan grupları ve kuruluşlar arasında bilgi akışının sağlanması ve bu bilgi akımının gerekli etkinliği kazanarak amaçlanan sonuca ulaşılan planlı faaliyetlerdir.” (Mardin,2001)

“Kişi ya da kuruluşun amaçlarını gerçekleştirmesine yardımcı olan, önem sırası kimi zaman tüketici, kimi zaman dağıtımcı ve çalışanlar gibi, kuruluşun yapısına göre değişkenlik gösteren hedef kitlelerle gerçekleştirilen stratejik iletişim yöntemidir.”( Prof.Dr. Filiz Balta Peltekoğlu’na)

“halkla ilişkiler, halkı aydınlatma, bir örgüte iyi niyet, destek ve itibar sağlama, halkın zihninde örgüt hakkında olumlu bir izlenim ve lehte olumlu bir imaj yaratma faaliyetidir.”( Prof.Dr. Kemal Mıhçıoğlu)

“Kuruluşun duyarlı olduğu çevreyi tanıması ve kendini bu çevreye tanıtması amacıyla iletişim tekniklerinin planlı ve programlı bir biçimde iki yönlü olarak yönetim felsefesine dayandırılarak uygulanmasıdır.” (Kadıbeşegil,1986)

“Bir kurumun toplumla bütünleşme yönünde harcadığı çabaların tümüdür.”(Sabuncuoğlu,1998)

“Halkla ilişkiler yönetimin izlemekte olduğu politikanın halka benimsetilmesi, çalışmaların sürekli ve tam olarak halka duyurulması, yönetime karşı olumlu bir hava yaratılması, bunun yanı sıra halkında yönetim hakkında ne düşündüğünü ve yönetimden ne istediğinin bilinmesi ve halkla işbirliği sağlanması işlevidir.” “Halkın neyi sevdiğini öğrenip onu daha çok yapmak, neden hoşlanmadığını bilip onu yapmamaktır.”(Nuri Tortop,1996)

“Özel ya da kamu kesimlerinde faaliyet gösteren bir kuruluş veya kurumun ilişkide bulunduğu kitlelerin anlayış, sempati ve desteğini elde etmek için giriştiği iki yönlü iletişime dayalı ve sonuçta kitlede kuruluşun, kuruluşta da kitlenin istekleri yönünde değişikliklerin gerçekleştirilmesine yönelik, sistemli ve sürekli çabaları içeren bir süreçtir”.( Birkan Uysal-Sezer)

“Hem siyasal/kamusal alanda hem de özel sektör alanında duyurma, bildirme, tanıtma ve destek alma üzerine odaklanmaktadır. Halkla ilişkiler, yönetimin izlemekte olduğu politikanın halka benimsetilmesi, çalışanların sürekli ve tam olarak halka duyurulması, yönetime karşı olumlu hava yaratılması, buna karşılık halkın da yönetim hakkında ne düşündüğünün ve yönetimden ne istediğinin bilinmesi ve halkla işbirliğinin sağlanması görevine halkla ilişkiler denir.” “Bir örgütün sunduğu hizmetin geliştirilmesi amacıyla yürüttükleri ve kamu oyunu etkilemeye yönelik tüm ilişki biçimlerini içeren plânlı çabalardır.” “Halkla İlişkiler, kamu yararını gözeterek, kurumsal çalışmaların tüm sosyal sistem üzerinde yaratacağı etkilerin sosyal sorumluluk kavramıyla yönlendirilmesini içerir” (Ertekin, 2000)

“Halkla ilişkiler, bir örgütün reklam ve propaganda eylemleri dışında kalan çevreyle tüm etkileşim biçimleridir.” (İrfan Erdoğan,2008)

“Bir kurumun algılanma birikimidir. Bir kurumun üretiminin, icraatının, felsefesinin ve başkalarının o kurum hakkındaki sözlerinin ve düşüncelerinin tümünün irdelenmesi, yönetilmesi sanatıdır.” “Algılama, düşünce ile davranışları etkileme ve tercih yaratma amaçlı bir iletişim biçimidir.”“Bir kuruluşu ya da işletmeyi kendi çalışanlarına, hedef kitleyi oluşturan tüm müşterilerine benimsetme, onların desteklerini kazanma amacıyla somut veriler ışığında strateji oluşturma bilimi, yine bu stratejiler doğrultusunda politikalar geliştirip etkinlik planlayıp uygulama sanatı ve tüm çalışmaları yeniden değerlendirme bilimidir.” (Ceyda Aydede,2005)

Dünyadan Halkla İlişkiler Tanımları

Halkla ilişkilerin babası olarak bilinen Bernays’a göre “halkla ilişkiler, kamu ile organizasyon arasında uyumu ve anlayışı sağlamadır.” (“Crystallizing Public Opinion” Edward Bernays, 1923)

“Halkla ilişkiler bir uygulamalı sosyal bilimdir. Sosyal psikoloji, antropoloji, sosyoloji, psikoloji, ekonomi ve tarihi kullanır ve uygular. Eğer insan üzerinde sosyal veya ekonomik koşulların, etnik veya dinsel geri planın etkisini bilmiyorsam, problem ile uğraşamam… Şimdiye kadar halkla ilişkilerde sosyal bilimin ne olduğunu anlayan birkaç kişi vardır”(Bernays, 1991, aktaran İrfan Erdoğan,2008)

“Halkla ilişkiler herhangi bir faaliyet, dava, hareket veya kurum için, enformasyon, ikna ve uyarlama/ayarlama yoluyla, kamu desteğini sağlama çabasıdır.”(Bernays,1955, aktaran Hutton,1999)

“Halkla ilişkiler yöneticiliğin; halkın davranışlarını değerlendiren, kişinin ya da kuruluşun güttüğü politika ve eylemleri kamu yararı ile bağdaştıran ve halkın anlayış ve desteğini kazanacak bir iş programı düzenleyip uygulayan yanıdır.”( Public Relations News isimli derginin tanımı, aktaran İrfan Erdoğan,2008)

“Edward Beynars’a göre halkla ilişkiler; bir eyleme, nedene, harekete ya da kuruma kamu desteği sağlamak için bilgi yoluyla yapılan ikna ve girişim faaliyeti olarak tanımlanmaktadır.” (Hutton,2001)

“Halkın belirli bir tutumu kabule ya da belirli bir uygulama yolunu izlemeye inandırma sanatıdır ve yöneticilikle sıkı bağlantısı vardır.”( Stephenson, 1960) “Halkla ilişkiler genellikle yönetimle ilgili olarak, belli bir davranışı benimsetmek veya belli bir yönde hareket yaratmak için halkı inandırma (ikna) sanatıdır.” (Stephenson, 1971)

“Çeşitli halk gruplarının tutumlarını ölçen, değerlendiren ve anlamlandıran; bir kuruluşun yaptığı işleri, programını, güttüğü politikayı ve personelini halka tanıtma ve benimsetmenin önem ve gereğinin yöneticilerce anlaşılmasını sağlayan; bu gerçeği çeşitli halk gruplarının ilgi ve amaçları ile bağdaştıracak ve kamuoyunun anlayış ve desteğini kazanacak bir program geliştirip uygulayan ve sonuçları değerlendiren bir davranış bilimi, bir uygulamalı sosyal bilimdir”. (Edward J. Robinson)

“Bir kuruluşu, çalışanlara, müşterilere, ilgili olduğu kişilere sevdirme ve saydırma sanatıdır.” (Sam Black, 1986)

“Webster’s Seventh New Collepiate Dictionary’e göre: Kişi, şirket ya da bir kurumla halk arasındaki karşılıklı anlayış ve iyi niyeti geliştirme bilimi ve sanatı olarak ifade edilmiştir.”(Onal,1997)

“Belirtilmiş hedef kitleleri etkilemek için hazırlanmış, planlı, inandırıcı haberleşme çabasıdır.”( John Marston,1963)

“PR güdülecek politikayı, sunulacak hizmetleri, yapılacak işleri, bireyler ve grupların yararlarına uygun şekilde planlamak için sürekli olarak geliştirilen bir oluşumdur. Yararları düşünülen bireyler ve grupların, bu oluşumu geliştirecek kişi ve kurumlara gösterecekleri iyi niyet ve güven, PR çabasının başlıca amacıdır. PR bu düşünceler göz önünde tutularak hazırlanan politikaların, uygulanan hizmetlerin ve çabaların iyice anlaşılmasına, halk tarafından anlayış ve kabul görecek bir iş programının izlenmesine yardım eder.” (W.Emerson Reck,1948)

“Bir kuruluşun kişiliği, siyaseti ve bu siyaseti uygulama çabasıdır.” (Herbert Baus, 1954)

“Haklı haberleşme yoluyla bir kuruluşun lehine düşünmeye, onu desteklemeye, güçlüklerle karşılaşsa da onu uzun süre yılmadan denemeye teşvik etmek, bu yolda etkilemektir.” ( Scott M. Cutlip ve Allen H. Center,1961)

“Bir sanayi kolu, sendika, şirket, meslek grubu, hükümet ya da bir başka kuruluşun; müşteri, işçi ortak gibi özel kamu grupları ya da geniş anlamında halk ile, sağlam ve verimli bağlar kurup bunları geliştirerek, kendisini çevresine çevresine yerleştirme ve topluma tanıtmak için giriştiği çabalar.” “Kişi, şirket ya da bir kurumla halk arasındaki karşılıklı anlayış ve iyi niyeti geliştirme bilim ya da sanatı.” (Webster’s New Collegiate ve Webster’s New International Dictionary, 1983)

“Halkla ilişkiler bilimi ve sanatı algıları etkilemekle ilgilidir.” (Ross Dawson)

“Bir kuruluşun kişiliği, siyaseti ve bu siyaseti uygulama çabasıdır.” (Herbert Baus, 1954.)

“Uluslararası Halkla İlişkiler Derneğince,“Halkla İlişkiler, bir girişimin kamu yada özel sektöre faliyet gösteren bir kuruluşun temasta bulunduğu yada bulunabileceği kesimler ile anlayış, sempati ve desteğini elde etmek ve devam ettirmek için yaptığı sürekli ve örgütlü bir yönetim görevidir.” İngiltere Halkla İlişkiler Enstitüsüne göre, “Halkla ilişkiler, kurum ve hitap ettiği kitleler arasında ortaklasa bir anlayış ve iyi niyet ve bunu sürdürmek amacıyla planlanmış ve desteklenmiş çabalar olarak tanımlanmaktadır.” “Bir organizasyonla onun kitlesi arasındaki iletişimin yönetimidir.” (Grunig ve Hunt, 1984)

“PR, itibar, algı, tutum ve davranış arasındaki tesadüfi bağın yönetimidir.” (Stone, 1995)

“Halkla ilişkiler, bir organizasyon ve başarısının ya da başarısızlığının onlara bağlı olduğu çeşitli halkları arasında karşılıklı faydaya dayalı ilişkileri belirleyen, kuran ve sürdüren yönetim işlevidir.”(Kitchen, 1985)

“Halkla ilişkiler iletişimci için önemli olan insanlarla, dikkatlerini çekmek ve kendi ilgilerinin veya temsil edilen her ne ya da her kimse onların ilerlemesini sağlayacak avantajlı yollarla işbirliği yapılan iletişimdir.” ( Antony Davis, 2006)

“Halkla İlişkiler, – Basında kuruluş hakkında olumlu yazılar yayınlamasını sağlamaktır, – Şirket ve halk arasındaki iletişimin sağlanması sürecidir, – Kurulan iletişimin aktif olarak yönetilmesidir, – Marka yaratmada başvurulan yaratıcı ve stratejik uygulamalardır, – Seminerler, sergiler ve çeşitli organizasyonlar aracılığıyla potansiyel müşterilere ulaşmaktır, – Önemli müşterilerine öğlen yemeğine davet etmektir.” İngiltere Halkla İlişkiler Enstitüsü’nün yapmış olduğu bir diğer tanım da; “ Halkla ilişkiler, doğru anlaşılmak, belli bir kitlenin desteğini arkasına almak, fikir ve tutumlar üzerinde etki sahibi olmak, hedeflerine ulaşabilmek amacıyla yürütülen marka yaratma faaliyetidir.” (Amanda Barry,2003)

“Baskin’e göre halkla ilişkiler, örgütsel değişimi kolaylaştıran, örgüt misyonunu ve vizyonunun tanımlamasına ve örgütsel amaçlara ulaşılmasına yardım eden bir yönetsel fonksiyondur. Halkla ilişkiler birimi, toplum beklentileri ile örgüt amaçları arasında ahenk sağlayarak ve pozitif ilişkileri geliştirerek örgütün ilişki içinde olduğu örgüt çalışanları ve dış çevre arasında bağlantı kurulmasını sağlamaktadır.” (Baskin, 1997)

“Halkla İlişkiler, bir organizasyon ve bu organizasyonun hitap ettiği kitle ile arasında iletişim,anlayış, yardımlaşma ve kabule dayanan bağlar oluşturmayı ve bu bağları korumayı amaçlayan idari bir fonksiyondur; idari sorunlarla da ilgilidir; şirket yönetiminin halkın fikir ve görüşlerinden haberdar olması ve uygun karşılıkları olmasını sağlar; şirket yönetiminin kamu yararına hareket etmesi gerekliliğini vurgular; trendleri önceden tahmin ederek şirketin değişime yayak uydurmasına yardımcı olur; temel araçları olarak araştırma ve ahlaki iletişim tekniklerinden faydalanır.” (Harlow, aktaran: Wilcox, 2003)

“Halkla ilişkiler, her şeyi, herkese aynı anda anlatmayı amaçlayan bir çabadır.” (L’Etang )

“Halkla İlişkiler, – İdari bir fonksiyondur. – Değişik faaliyet ve amaçları içine alan geniş kapsamlı bir uygulama alanıdır. – Halkla iki yönlü iletişime ve etkileşime dayalı bir uzmanlık alanıdır. – Tek bir topluluktan (örneğin tüketiciler) değil birden çok topluluktan oluşan ‘halk’ ile muhatap olur. – Kısa dönemden çok uzun dönem ilişkilere dayanır.” (Philip Kitchen, 1997)

“Halkla ilişkiler, trend analizleri yaparak ve bu trendlerin doğuracağı sonuçları tahmin ederek yöneticilere, hem kamu hem de organizasyon yararına faaliyetler düzenlenmesi konusunda danışmanlık yapan bir sanat ve sosyal bilim dalıdır.” (Wilcox,2003)

“1-Kasıtlı. Halkla ilişkiler kasıtlı, bilerek yapılan faaliyetlere dayanır, gelişigüzel faaliyetlere değil. 2-Planlı. Kısa vadeli değil, uzun vadeli ve düzenli faaliyetlerden oluşur. 3-Performans. Halkla ilişkiler faaliyetleri, şirketin gerçek performansına dayanmadıkça etkili olmaz. 4-Kamu yararı. Halkla ilişkiler şirkete ve halka fayda sağlamalıdır.(Wilcox,2003)

Nessman da şu maddeleri ekler listeye: 5-Güven telkin etmek ve bu güveni korumak. 6-Dikkat çekmek. İletişim ve ilişki kurmak. 7-Menfaatleri belirlemek. 8-Temsil etmek ve ayarlamak. 9-Kamuoyunu etkilemek. 10-Anlaşmazlıkları çözmek ve fikir birliği sağlamak” (Nessman, aktaran:Wilcox, 2003)

“Halkla İlişkiler, diğerlerinin iyi niyetini sağlamak için ne yapması gerektiğini saptamada gruba yardım eder.İyi niyeti kazanma yollarını planlar ve bunun için etkinlikler yapar.” (Lesly, 1967) “Sosyal bilim olarak halkla ilişkiler,iletişimi kurumlar ve kurumların ilişki içinde bulunduğu çeşitli kesimler arasında bir anlam alış-verişi için kullanır” (Berth ve Sjöberg, 1988).

“Halkla ilişkiler kamuoyunu yaratma, değiştirme, güçlendirme veya kamuoyunaun üstesinden gelme sanat ve bilimidir” (Sauerhaft and Atkins, 1989).

“Halkla ilişkiler yönetim fonksiyonu, örgüt ve kamuları arasındaki ilişkileri, araştırmaya analiz etme ve değerlendirme, yönetim danışmanlığı, araştırmadan geçerek değerlendirme, iletişim ve eylem planını gerçekleştirme ve iyi niyet oluşturulmasıdır” (Simon, 1984).

“Halkla İlişkiler, yönetimin iletişim fonksyonudur; organizasyonlar amaçlarına ulaşmak için bu fonksiyondan geçerek çevreye adapte olurlar, onu değiştirirler veya korurlar” (Long ve Hazleton, 1987)

“Halkla ilişkiler örgütsel amaçlara yardım eden, örgüt felsefesini tanımayan ve örgüt değişimini kolaylaştıran yönetim fonksiyonudur: Halkla ilişkiler pratisyenleri halk ve örgüt arasında anlayış ve etki alışverişini teşvik eden örgüt arasında anlayış ve etki alışverişini teşvik eden örgüt programları geliştirir, uygular ve değerlendirir. Örgütsel amaçlarla toplumsal beklentiler arasında uyum yaratmak ve pozitif ilişkiler geliştirmek için tüm ilgili iç ve dış halk ile iletişimde bulunur” (Baskin ve Aronoff, 1988)

“Halkla İlişkiler bir örgüt ve örgütün halkları arasında ortak iletişim, anlayış, kabul ve işbirliği çizgisi kuran ve tutan kendine özgü yönetim fonksiyonudur; sorun ve konu yönetimini içerir; yönetimi kamuoyu hakkında bilgilendirir ve kamuoyuna duyarlı olmasına yardım eder. Yönetimi değişimlerden haberdar eder ve etkili bir şekilde değişimden faydalanmasına yardım eder. Araştırma ve etiksel iletişim tekniklerini temel araç olarak kullanır” (Harlow, 1976).

“Halkla ilişkiler organizasyonun başarısının ve başarısızlığının bağlı olduğu çeşitli halkları arasında ortak faydaya dayanan ilişkileri belirleyen, kuran ve tutan yönetim fonksiyonudur” (Cutlip vd, 1994, aktaran Nessmann, 1995).

“Halkla ilişkiler dikkatli, amaçlı ve planlı faaliyet, performans, kamu çıkarı/ilgisi, iki yönlü iletişim ve yönetim fonksiyonudur” (Wikcox vd., 1997).

“Örgütün stratejik ilişkisini düzenleme bağlamında halkla ilişkiler stratejik ilişkileri yönetmedir” (Hutton,1999 aktaran: İrfan Erdoğan, 2008)

“Halkla ilişkiler ne yaptığın, ne söylediğin ve diğerlerinin senin hakkında ne söylediklerinin sonuncunda oluşan algıdır.” (Alison Theaker,2001)

“Halkla ilişkiler,bir işletmenin ya da özel veya kamusal bir kuruluşun bağlantı kurduğu veya kurabileceği kimselerin anlayış, sempati ve desteğini elde etmek ve bunu devam ettirmek için yaptığı sürekli ve örgütlenmiş bir yönetim görevidir.( Uluslararası Halkla İlişkiler Derneği IPRA, 1954 aktaran, Gürgen, 2003)

“Halkla İlişkiler, bir organizasyon ve bu organizasyonun hitap ettiği kitle arasında iyi niyet ve anlayışa dayalı bir ilişki oluşturulmasına yönelik planlı ve sürekli bir çabadır.” (IPR ,1987)

“ Bir halkla ilişkiler uygulaması trendleri analiz eder ve bunların sonuçlarını önceden tahmin eden, organizasyonların liderlerine tavsiyelerde bulunan ve hem kamunun hem de organizasyonun ilgisi doğrultusunda hizmet edecek planlı eylem programlarını hayata geçiren sosyal bir bilim ve sanattır.” (Meksika Beyanatı,1978)

“Halkla ilişkiler, bir organizasyona ve onun hitap ettiği halklara, birbirleriyle adaptasyonlarını sağlamaları için yardım eder. Halkla ilişkiler bir organizasyonun, halk gruplarının iş birliğini kazanma çabasıdır. Halkla ilişkiler organizasyonların kilit halklarıyla etkili bir şekilde iletişime ve etkileşime girmelerine yardım eder.” (Amerika Halkla İlişkiler Topluluğu)

“Halkla ilişkiler kurum ve kurumla ilişkili grupların iletişim sürecinin yönetilmesidir. Halkla ilişkiler etkin iletişim, diyalog ve yönetimin bir parçası anlamına gelmektedir” (Swiss Public Relations Association)

Okuma Listesi

- Halkla İlişkiler İPRA Raporu, çev. A.Fikret Işıkyakar, Anadolu Üniversitesi yayınları, No: 251, Eskişehir 1987

- “Halkla İlişkilerin ABC’si” Antony Davis, Capital Medya Hizmetleri A.Ş.,İstanbul 2006

- “Halkla İlişkilerin Gücü” Amanda Barry, Elips Kitap, Ekim, 2003, Ankara

- “İşletmelerde Halkla İlişkiler” Prof.Dr. Dilaver Tengilimoğlu ve Doç. Dr. Yüksel Öztürk, Seçkin, 2008,Ankara – Teori ve Pratikte Halkla İlişkiler” İrfan Erdoğan, Pozitif Matbaacılık, Ankara, 2008

- “The Public Relasions Hand Book” Alison Theaker

- Prof. Dr. Filiz Balta Peltekoğlu, Halkla İlişkiler Nedir?, Geliştirilmiş 2.b., İstanbul: Beta Yayınları, 2001

- “Halkla İlişkiler” Nuri Tortop, Ankara: Yargı Yayınları, 1993

- “The Nature of Public Relations”, John Marston, McGraw-Hill,1963

- “Public Relation Practices,Handbook of Public Relations”, Howard Stephenson, (Der., H. Stephenson)New York, Mc Graw Hill, 1960.

- “Practical Public Relations”, Sam Black, Londra, Pitman, 1976

– “The Nature of Public Relations”, John Marston, New York, Mc Graw Hill. Co. 1963.

- “Your Public Relations.” The Standard Public Relations Handbook. W.Emerson Reck, (Der. Glenn ve Denny Griswald)New York, Holt 1948.

- “Publicity in Action”, Herbert Baus, New York, Harper and Brothers Publishers 1954 – Scott M. Cutlip ve Allen H. Center, “Effective Public Relations”, New Jersey, Prentice Hall Inc. 1961

- Webster’s New Collegiate ve Webster’s New International Dictionary, 1983 ed – http://www.rossdawsonblog.com/FutureofPR_Dawson.pdf

- “The Public Relasions Hand Book” Alison Theaker – http://books.google.com.tr/books?id=qRzWNh1FwhwC&printsec=frontcover&dq=halkla+ili%C5%9Fkiler#v=onepage&q&f=true – http://books.google.com/books?id=iEfkx_xjCUC&pg=PA3&dq=what+is+PR&hl=tr&ei=DH0XTNnFDJH9_AaR4-CGDA&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CDIQ6wEwAA#v=onepage&q=what%20is%20PR&f=false – “Public Relations and Communication Managament in Europe” Betteke van Ruler,Dejan Verčič http://books.google.com/books?id=DsQfkhKAcIEC&printsec=frontcover&dq=related%3AISBN0805818383&hl=tr&source=gbs_slider_thumb#v=onepage&q=Defination%20of%20PR&f=false